Informatie ove Darmmanagement bij Irritable Bowel Syndrome (IBS) /PDS

 

Inleiding

Deze brochure is geschreven voor artsen. De informatie is er op gericht u een volledig beeld te geven, over de inhoud van het programma en doorverwijzingcriteria, welke resultaten u kunt verwachten en welke mogelijkheden er zijn m.b.t. vergoedingen.

Verschillende namen voor IBS

De term prikkelbare darm syndroom is de Nederlandse versie van het engelse Irritabele bowel Syndrome (IBS). In de medische literatuur kan men het syndroom onder verschillende benamingen terugvinden.

Bijvoorbeeld deze:

  • prikkelbare darmsyndroom (PDS)

  • spastische dikke darm

  • spastisch colon

  • instabiele dikke darm

  • muceuze colitis (letterlijk: dikke-darmontsteking met slijm)

  • spastische colitis (letterlijk: dikke-darmontsteking met krampen)

  • adaptieve colitis (letterlijk: dikke-darmontsteking als aanpassing)

  • enterospasme (letterlijk: krampen van de ingewanden)

  • nerveuze diarree

  • functionele diarree

  • dyssynergia coli (Letterlijk: niet goed samenwerkende dikke darm)

  • colonneurose

 

Geschiedenis

Dr. Whorwell, gastro-enteroloog in Manchester, begon in 1980 met het behandelen van de patiŽnten met een zware vorm van PDS, door middel van hypnotherapie. Hij ondervond dat 75-80% van de patiŽnten verbetering ondervond en dat deze verbetering doorzette, zelfs nadat de behandeling was afgerond. (Lancet, julií92)

De Nederlands Academie voor Psychotherapie heeft in samenwerking met de staf van dr. Whorwell het behandelprogramma vertaald en toegepast in Nederland. Dit programma wordt inmiddels erkend door de Maag Lever Darm Stichting en onderschreven door de gastro-enterologen prof.dr. Smout en Dr. Akkermans. De ontwikkeling van een netwerk van erkende PDS-therapeuten, wetenschappelijk onderzoek door het NIVEL en landelijke bekendheid zijn op dit moment in volle gang.

 

Resultaten

Na drie maanden na de aanvang van de behandeling zijn over de gehele linie significante verbeteringen aangetoond in alle symptomen. Ook de colonmotiliteit is na 3 maanden door middel van hypnose terug gebracht naar een normale motiliteit. Er is gebleken dat angst en opwinding de motiliteit verhogen en dat geluk en ontspanning de motiliteit verlagen. De veranderingen door hypnose bestaan vooral uit veranderingen in de snelheid van de contracties van het gladde spierweefsel in de dikke darm en minder in de intensiteit (aplitude) van de contracties van het gladde spierweefsel van de dikke darm.

Er zijn verschillende ervaringen van patiŽnten over het moment wanneer zij resultaat ervaren van de therapie. Het is mogelijk dat de ene patiŽnt na 7 sessies al resultaat heeft en de ander na 11 sessies. Ook is het mogelijk dat de patiŽnt een terugval heeft in zijn behandelingsperiode. Het programma bestaat daarom uit 14 wekelijkse sessies.

80% van de patiŽnten die behandeld worden met 14 sessies hypnotherapie zijn klachtenvrij of ondervinden slechts milde symptomen na de behandeling.

 

Hypnose en hypnotherapie

Hypnose of gerichte trance is een staat van verhoogde concentratie. Trance is een bewustzijnstoestand, welk zich tussen het waken en het slapen in bevindt.

Ieder kent wel ervaringen van trance. Wanneer u bijvoorbeeld een boek leest of naar een film kijkt, dan kunt u er zo in opgaan dat u niet hoort wat iemand tegen u zegt. Of  wanneer u door het verkeer gaat, u voor een moment de gedachte had: ĎHť, ben ik hier al?í. Er lijkt een stuk overgeslagen te zijn. In deze tijd was u in trance.

In de therapie maakt de therapeut gebruik van ontspanningstechnieken, die de patiŽnt helpen om in trance te gaan en van de alledaagse bewuste toestand naar de onbewuste toestand te gaan. Hierdoor krijgt de patiŽnt toegang tot het onbewuste.

 

Verklaring  van de effectiviteit van hypnotherapie

Hypnotherapie is van oudsher een medisch vak, gericht op het veranderen van fysiologische processen. Onze darmbewegingen kunnen we niet op een directe manier controleren. Het gladde spierweefsel valt buiten de bewuste beÔnvloeding. In trance wordt de dominante linker hersenhelft als het ware op een de waakvlam gezet. De linker hersenhelft is actief wanneer wij wakker zijn en kenmerkt zich door conditionering (bijvoorbeeld dat we iedere ochtend hetzelfde ritueel hebben bij het opstaan). De linker hersenhelft bevat het dagelijkse denken, beredeneren, controleren, omvat alle normen en waarden. Deze bewuste kant beperkt de patiŽnt vaak in zijn functioneren en is daardoor afgesneden van wat goed voor hem of haar is. De patiŽnt kan niet bij die vermogens en mogelijkheden. Wanneer de patiŽnt wakker is en je geeft een suggestie Ďdat zijn darmen van af nu weer normaal gaan functionerení, dan komt deze boodschap niet binnen. 

Doordat de linkerhersenhelft als het ware op de waakvlam staat, komt er een verbinding tot stand met de rechter hersenhelft. Deze rechter hersenhelft omvat ons gevoelsleven, de emoties, het zelfoplossend vermogen, de creativiteit, de ervaringen die we hebben opgedaan en de mogelijkheden om anders met problemen en klachten om te gaan, het onbewuste. Deze hersenhelft kenmerkt zich door openheid en is met het geheel van de mens bezig, holistisch.

Doordat de patiŽnt hier contact mee maakt in de therapie, kunnen problemen opgelost worden, oorzaken aangepakt worden, andere inzichten verkregen worden, een relativerend vermogen ontwikkeld worden, andere manieren van omgaan met klachten en problemen aangeleerd worden, het zelfherstellend vermogen vergroot worden.

Het is een gegeven dat gedachtebeelden (of: imaginaties) in de hersenen een reactie in het lichaam kunnen bewerkstelligen. Een bekend voorbeeld is in gedachten sterk concentreren dat u bijt in een citroen: de speekselklieren in de bovenkaak zullen dan actief worden en speeksel in de mondholte afscheiden. Bepaalde gedachtebeelden kunnen dus een heel specifieke uitwerking hebben op het lichaam en de organen.

Laboratoriumonderzoek heeft verder uitgewezen dat hypnotherapie direct de werking van de darmen beÔnvloedt. Het verandert de manier van bewegen van de darmen, hoe de spieren samentrekken en ook de mate van gevoeligheid in de darmen.

 

Doelen van de behandeling

De behandeling is gericht op lichamelijk herstel, natuurlijke herstel van het aangedane darmgebied, stressbestendigheid en zelfvertrouwen. De behandeling is gericht op de volgende gebieden:

Lichaam

Algemene ontspanning, lokale relaxatie, pijnvermindering, vermindering van de gevoeligheid en overprikkelbaarheid, krampvermindering, verbeterde werking van medicijnen en/of dieet, beheersing van de stoelgang, herstel van de natuurlijke peristaltiek.

Mentaal

Vergroten van het zelfvertrouwen, het stellen van haalbare en efficiŽnte doelen, heldere probleeminschatting, bevorderen van egosterkte, klacht en stressbeheersing.

Emotioneel

Angst- en pijnreductie, ombuigen van een passieve naar een actieve opstelling, ombuiging van de negatieve beleving van de klacht, positieve toekomstverwachting creŽren.

Gedrag

Doelen realiseren door middel van daadkracht, controle over omgevingsfactoren, stimuleren in huiswerkoefeningen en het hanteren van zelfhypnose tapes, het volhouden van dieetvoorschriften, afbakening van de eigen grenzen, omgaan met conflictsituaties, beheersen en beheren van de eigen lichaamsspanning, omgaan met energieverdeling.

 

Inhoud van de behandeling

De behandeling bestaat uit 6 tot 14 sessies van 1 uur. De patiŽnt verbindt zich aan 6- 14 sessies binnen 14 weken ( drie maanden) middels een behandelovereenkomst.

Van de patiŽnt wordt een actieve rol gevraagd in de behandelingsperiode. Dit houdt in dat de patiŽnt dagelijks een dagboek bijhoudt van zijn klachten, lichaamsgerichte oefeningen doet en een band beluisterd, om dagelijkse zelfhypnose thuis toe te passen en te beoefenen.

De sessies worden wekelijks gepland.

In de eerste sessie wordt een intake gedaan, waarbij de patiŽnt en zijn klachten centraal staan. De patiŽnt leert ook in trance te gaan. Naar aanleiding van de intake wordt een behandelplan gemaakt waarbij de behandeling afgestemd is op de klachten, de coping, en de persoonlijke kwaliteiten en groeipunten van de patiŽnt. De behandeldoelen worden met de patiŽnt besproken in de tweede sessie. De opbouw van een sessie is ongeveer als volgt:

-               Huiswerkopdrachten, ervaringen en veranderingen worden besproken

-               Per sessie wordt een onderwerp aan de orde gesteld n.a.v. het behandelplan

-               Lichaamsgerichte oefeningen worden gedaan en schriftelijk meegegeven

-               De therapie: dit deel beslaat een half uur van de sessie; hierbij wordt gebruik gemaakt van de trance en het somnambule stadium, waarbij de patiŽnt open staat voor therapeutische suggesties gericht op het ik, relatie en klachtgebied. De interventies die toegepast worden zijn afhankelijk van de lading die de klacht heeft, de mogelijkheden die de patiŽnt heeft om met de klacht om te gaan en de ik-sterkte die aanwezig is om de klacht te kunnen hanteren en te dragen. In het begin van de therapie wordt vaak gewerkt aan ladingvermindering en draagkracht-vergroting op het onbewuste niveau, later op bewust niveau. Interventies die gebruikt worden zijn passieve en actieve imaginaties van ego-state therapie (gedragstherapie), therapeutische suggesties en het herkaderen.

-               De sessie wordt tot slot geŽvalueerd en afgesloten. Er worden bandopnames meegegeven van de sessie (m.n. de passieve imaginaties, zelfhypnose) om dagelijks thuis toe te passen.

De laatste sessie  wordt benut om de therapie te evalueren en af te sluiten dit gebeurd zes maanden na de 14e week.

Een jaar na het einde van de behandeling wordt de patiŽnt geadviseerd contact op te nemen voor een terugkom sessie en jaarlijks terug te komen voor een onderhoudsbehandeling.

 

Doorverwijzingcriteria

-               PatiŽnten met een diagnose PDS.

-               De klachten zijn er langer dan 3 maanden.

-               Andere organische afwijkingen zijn uitgesloten zoals ontstekingen, tumoren etc.

-               Er is een verwijsbriefje van de arts (niet ouder dan 3 maanden), waarin staat dat de diagnose PDS is gesteld.

-               Leeftijd tussen de 20 en 60 jaar. Bij jongeren en ouderen zijn de resultaten minder gunstig: 50-60 % in plaats van 80 %.

-               Dieetmaatregelen zijn toegestaan

-               De behandeling staat open voor mensen zonder medicatie, als wel met medicatie, die de darmwerking kunnen beÔnvloeden.

-               Er mogen geen psychofarmaca of sedativa voorgeschreven zijn

-               Er mag geen sprake zijn van psychiatrische problematiek.

 

Kosten en vergoedingen

De kosten van de behandeling zijn 75 Euro per sessie van 1 uur, bij uitloop naar 1 1/2 uur 95 Euro). Ook wordt de behandeling van hypnotherapie door nog steeds door een aantal verzekeringsmaatschappijen in de aanvullende verzekering geheel of gedeeltelijk vergoed.

 

Literatuur:

Zie onderstaande linken.

Linken: